Bán Phế Liệu Trong Quá Trình Sản Xuất Cần Lưu Ý Gì?

Một tấm thép sau khi cắt sẽ còn đầu mẩu, máy tiện tạo ra phoi kim loại, còn dây chuyền đóng gói liên tục phát sinh giấy và nhựa dư. Những phần vật liệu này tuy không đi vào thành phẩm nhưng vẫn có thể mang giá trị thu hồi. Vì vậy, bán phế liệu trong quá trình sản xuất cần được xem như một khâu trong quản lý vật tư, từ ghi nhận nguồn phát sinh, phân loại đến kiểm kê và bàn giao.

Phế liệu xuất hiện ở công đoạn nào của sản xuất?

Phế liệu không chỉ xuất hiện khi sản phẩm bị lỗi. Ngay cả dây chuyền vận hành bình thường vẫn có thể tạo ra vật liệu dư do đặc điểm của quá trình gia công. Một số nguồn thường gặp gồm:

Xác định đúng nguồn phát sinh là bước đầu tiên để doanh nghiệp biết vật liệu nào xuất hiện thường xuyên và nên bố trí khu vực thu gom ở đâu.

Phế liệu, phế phẩm và vật tư dư không hoàn toàn giống nhau

Trước khi bán phế liệu trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp nên xác định vật liệu đang thuộc nhóm nào thay vì gom toàn bộ phần còn lại của dây chuyền vào một khu vực.

• Phế liệu: Phần vật liệu bị loại ra trong sản xuất nhưng vẫn có thể thu hồi để làm nguyên liệu cho quá trình khác hoặc tái chế.
• Phế phẩm: Sản phẩm hoặc bán thành phẩm không đạt yêu cầu chất lượng. Một số trường hợp vẫn có thể sửa chữa hoặc tái gia công.
• Vật tư dư: Nguyên liệu chưa sử dụng hết, đầu mẩu còn đủ kích thước hoặc linh kiện không còn dùng cho đơn hàng hiện tại nhưng vẫn có khả năng sử dụng.
• Chất thải: Vật chất bị loại bỏ và cần được xác định, quản lý theo tính chất thực tế. Không phải chất thải nào cũng phù hợp để bán như phế liệu thông thường.

Phân nhóm ngay từ đầu giúp tránh tình trạng vật tư còn sử dụng được bị đưa nhầm vào lô thanh lý.

Những nhóm phế liệu nào nên được tách riêng?

Trong nhà xưởng cơ khí, sắt thép, inox, nhôm và đồng nên được tập kết thành từng nhóm riêng. Dù có hình dạng tương tự, các vật liệu này khác nhau về thành phần và giá trị thu hồi. Đặc biệt, cần phân biệt sắt và thép theo đúng bản chất vật liệu, đồng thời tránh trộn inox hoặc kim loại màu vào nhóm thép carbon.

Đối với dây điện, cáp điện và phoi kim loại, doanh nghiệp nên phân loại theo cấu tạo và tình trạng thực tế. Dây đồng đã tách vỏ cần để riêng với dây cáp còn lớp cách điện, trong khi phoi nhôm, phoi thép và phoi inox không nên trộn lẫn. Những loại phoi dính dầu hoặc dung dịch gia công cần được thu gom, lưu chứa và quản lý phù hợp.

Ngoài kim loại, nhựa, giấy carton, vải vụn và bao bì cũng nên được bố trí khu vực tập kết riêng. Những vật liệu sạch, đồng nhất thường thuận tiện hơn cho quá trình kiểm kê và tái chế. Việc phân loại ngay tại nguồn giúp doanh nghiệp giảm thời gian xử lý, hạn chế lẫn tạp chất và quản lý khối lượng phế liệu chính xác hơn.

Lượng phế liệu nói gì về hiệu quả sử dụng nguyên liệu?

Phế liệu không chỉ tạo ra khoản thu khi thanh lý. Khối lượng phát sinh còn có thể trở thành một chỉ số để đánh giá quá trình sử dụng nguyên liệu.

Một tỷ lệ tham khảo có thể được tính:

Tỷ lệ phế liệu (%) = Khối lượng phế liệu / Khối lượng nguyên liệu đầu vào × 100

Ví dụ, một lô sản xuất sử dụng 8.000 kg thép và ghi nhận 400 kg vật liệu dư thuộc phạm vi được xác định là phế liệu:

400 / 8.000 × 100 = 5%

Con số 5% chưa thể kết luận cao hay thấp. Nó cần được so sánh với định mức của cùng sản phẩm, cùng công nghệ và những kỳ sản xuất trước.

Nếu tỷ lệ tăng bất thường, doanh nghiệp có thể kiểm tra sơ đồ cắt, máy móc, quy trình thao tác hoặc chất lượng nguyên liệu đầu vào.

Khi nào nên đưa phế liệu ra khỏi khu vực sản xuất?

Không cần chờ kho đầy mới tổ chức bán phế liệu trong quá trình sản xuất. Doanh nghiệp có thể đặt ngưỡng thu gom dựa trên điều kiện vận hành.

Một số thời điểm phù hợp gồm:

• Khu tập kết gần đạt sức chứa.
• Khối lượng đã đủ cho một chuyến vận chuyển hợp lý.
• Vật liệu bắt đầu ảnh hưởng đến diện tích sản xuất.
• Kết thúc một đơn hàng lớn.
• Chuẩn bị thay đổi dây chuyền hoặc bố trí kho.
• Có nguy cơ các nhóm vật liệu bị trộn lẫn.
• Cần thực hiện kiểm kê định kỳ.

Thay vì quy định cứng “mỗi tháng bán một lần”, sử dụng ngưỡng khối lượng hoặc sức chứa sẽ phù hợp hơn với nhà máy có sản lượng biến động.

Có nên ép kiện hoặc giảm thể tích phế liệu?

Điều này phụ thuộc loại vật liệu và lượng phát sinh. Với vật liệu nhẹ nhưng cồng kềnh như carton, lon kim loại hoặc một số loại nhựa, giảm thể tích có thể giúp tiết kiệm không gian lưu trữ và vận chuyển.

Tuy nhiên, đầu tư máy ép chỉ hợp lý khi lượng vật liệu đủ lớn và sử dụng thường xuyên. Nhà máy phát sinh ít phế liệu có thể không cần thêm thiết bị chỉ để giảm diện tích. Với phoi kim loại, giải pháp xử lý còn cần xem xét dầu và dung dịch bám trên phoi.

Doanh nghiệp nên đánh giá tổng thể giữa diện tích kho, chi phí nhân công, thiết bị và tần suất vận chuyển trước khi đầu tư.

Hồ sơ bán phế liệu nên lưu những gì?

Hồ sơ cụ thể phụ thuộc loại vật liệu, hình thức giao dịch và quy định đang áp dụng. Về quản trị nội bộ, doanh nghiệp có thể chuẩn bị:

• Danh mục vật liệu cần thanh lý.
• Phê duyệt nội bộ.
• Bảng kiểm kê.
• Hợp đồng hoặc thỏa thuận mua bán.
• Phiếu xuất kho hoặc chứng từ liên quan.
• Phiếu cân.
• Biên bản bàn giao.
• Hóa đơn theo trường hợp áp dụng.
• Chứng từ thanh toán.
• Hồ sơ khác nếu vật liệu thuộc diện quản lý riêng.

Việc lưu đầy đủ hồ sơ giúp bán phế liệu trong quá trình sản xuất có dữ liệu để đối chiếu giữa bộ phận sản xuất, kho và kế toán.

Không phải chất thải nào cũng có thể gom chung để bán

Đây là điểm cần tách biệt rõ trong nhà máy. Kim loại sạch, đầu mẩu vật liệu hay carton có thể rất khác với dầu thải, giẻ lau nhiễm chất nguy hại, bùn hoặc bao bì dính hóa chất. Việc một vật liệu có khả năng thu hồi không đồng nghĩa nó được quản lý như phế liệu thông thường.

Doanh nghiệp cần nhận diện tính chất của dòng vật liệu phát sinh và thực hiện quản lý theo quy định môi trường tương ứng. Những nhóm có yêu cầu riêng không nên được trộn vào lô phế liệu sạch chỉ để thuận tiện khi cân.

Kết luận

Bán phế liệu trong quá trình sản xuất hiệu quả bắt đầu từ việc nhận diện đúng vật liệu, phân loại ngay tại nguồn, tận dụng phần còn sử dụng được và theo dõi khối lượng phát sinh qua từng kỳ. Khi dữ liệu phế liệu được kết nối với nguyên liệu đầu vào, doanh nghiệp còn có thể phát hiện hao hụt và tìm cơ hội cải thiện quy trình sản xuất. Với các lô sắt thép, đồng, nhôm, inox và vật liệu dư cần thanh lý, doanh nghiệp có thể liên hệ Phế Liệu Vin để được khảo sát, báo giá và hỗ trợ thu mua phế liệu tận nơi theo tình trạng thực tế.

Liên hệ

CÔNG TY TNHH PHẾ LIỆU VIN

Trụ sở chính: 02 đường số 7, KDT Vạn Phúc, HCM

Điện thoại: 0919094839

Email: info.phelieuvin@gmail.com